Dirk Filarski (1885-1964)
%20_%20'Dorp%20in%20Frankrijk'%20_%20Galerie%20Nieuw%20Schoten.jpg)
Dirk Filarski
(1885-1964)
'Dorpsgezicht in Frankrijk' (*)
gouache
44 x 53 cm
gesigneerd en gedateerd '52 linksonder
(*) Mogelijk omgeving Collioure.
De rusteloze reiziger van de Bergense School
Wie de tijd neemt om deze gouache te bekijken ziet het licht van de Middellandse Zee, de robuuste rotswanden van de Zwitserse Alpen en de witte gevels van Zuid-Franse dorpen. Waar veel van zijn tijdgenoten trouw bleven aan de Hollandse luchten en polders, vond Filarski Nederland naar eigen zeggen "te eenvoudig van kleur". Hij groeide uit tot een van de grootste reizigers onder de Nederlandse kunstenaars, waarbij elke nieuwe bestemming zijn penseelstreek en kleurenpalet opnieuw vormgaf.
Van licht naar donker: de Bergense School
Filarski begon zijn loopbaan aan het begin van de twintigste eeuw met lichte, impressionistische en luministische landschappen in de omgeving van het kunstenaarsdorp Bergen. Dit veranderde radicaal toen hij in 1912, samen met zijn vriend & collega Dirk Smorenberg (1883-1960), naar Zwitserland trok.
Geïnspireerd door de monumentale vormen van het hooggebergte en het werk van de Franse schilder Henri Le Fauconnier (1881-1946), liet Filarski zijn lichte toets los. Hij begon te schilderen met brede, krachtige streken, hoekige vlakken en donkere, aardse tinten zoals oker, diepgroen en bruin. Terug in Nederland werd deze vernieuwende stijl bepalend voor het ontstaan van de Bergense School, de eerste expressionistische beweging in Nederland.
Een leven onderweg
Na de Eerste Wereldoorlog kreeg Filarski financiële steun van de bekende kunstverzamelaar Piet Boendermaker (1850-1939). Dankzij een vast contract kon hij zich vrijwel onafgebroken wijden aan zijn grootste passie: reizen. Zijn schildersezel stond op talloze plekken in Europa en Noord-Afrika. Hij trok door Zuid-Frankrijk, Spanje en Italië, maar stak ook over naar Marokko, Tunesië en Algerije. Tussen zijn buitenlandse reizen door keerde hij regelmatig terug naar zijn vertrouwde uitvalsbases in Nederland, zoals Bergen en Giethoorn.
Zonlicht in gouache
In de loop van de jaren twintig en dertig maakte het zware, donkere expressionisme uit zijn Zwitserse periode plaats voor een toegankelijkere en zonnigere stijl. In landen rond de Middellandse Zee raakte Filarski gefascineerd door het felle zuiderlicht en het spel van schaduwen op kalkwitte muren en terracotta daken.
Een goed voorbeeld uit deze na-oorlogse periode is de gouache 'Dorpsgezicht in Frankrijk' uit 1952. Hierin combineert Filarski de losse, trefzekere toets van zijn eerdere jaren met een fris en helder kleurgebruik. Met vlotte streken zet hij de verweerde pleistermuren, de oranjekleurige dakpannen en de karakteristieke oude stenen toren neer onder een strakblauwe lucht. Het werken met gouache (dekkende waterverf) stelde hem in staat om snel en direct op locatie de sfeer en warmte van het moment vast te leggen.
Blijvende erfenis
De kunstenaar bleef tot op hoge leeftijd reizen en schilderen. Zijn oeuvre vormt een kleurrijk reisverslag van de twintigste eeuw, waarin de ontwikkeling van het vroege Nederlandse modernisme prachtig zichtbaar is. Gedurende zijn leven deed hij aan meer dan 300 tentoonstellingen mee en werd hij vele malen onderscheiden.
