Jehudith Sobel (1924-2012)
%20_%20'Figuren%20in%20landschap'%20_%20Galerie%20Nieuw%20Schoten.jpg)
Jehudith Sobel
(Polen 1924-2012 Amerika)
'Wandelaars met paraplu'
olieverf op doek
50 x 60 cm
te dateren omstreeks 1950-1955
gesigneerd rechtsonder in het Hebreeuws
Het vergeten meesterschap van Jehudith Sobel
Op het eerste gezicht oogt het als een levendig, bijna dromerig straatbeeld. Gestileerde figuren wandelen onder kleurrijke paraplu’s over een geometrisch patroon van rode lijnen en blauwe vlakken.
Van Pools constructivisme naar Israëlisch licht
Jehudith (Judyta) Sobel werd geboren in het Poolse Lwów (het huidige Lviv) en genoot haar opleiding aan de prestigieuze Academie voor Schone Kunsten in Łódź. Daar kreeg zij les van pioniers van de moderne kunst, zoals de constructivist Władysław Strzemiński (voormalig assistent van Kazimir Malevitsj) en Stefan Wegner. Van hen leerde zij de strenge wetten van vorm, lijn en structuur. In het schilderij 'Wandelaars met paraplu’ is die opleiding nog duidelijk voelbaar. De rode, rasterachtige lijnen op de voorgrond geven de compositie een bijna architectonische opbouw, terwijl het warme, expressieve kleurgebruik doet denken aan Franse meesters als Henri Matisse en Pierre Bonnard.
Een Hebreeuwse handtekening als tijdcapsule
Na de Tweede Wereldoorlog emigreerde Sobel naar de jong opgerichte staat Israël, waar zij tot 1956 woonde en werkte. In deze periode bloeide haar carrière op; haar werk werd aangekocht door grote Israëlische musea, waaronder het Museum voor Moderne Kunst in Haifa, en zij ontving een eerste prijs van de Israëlische regering.
Juist uit deze vormende Israëlische jaren stamt de gewoonte om haar doeken rechtsonder in het Hebreeuws te signeren (יהודית סובל). Voor kunsthistorici en verzamelaars is die kleine Hebreeuwse signatuur op dit schilderij een belangrijk aanknopingspunt. Het plaatst het doek in een specifieke fase van haar leven, nog voordat zij in 1956 naar New York verhuisde en haar schilderijen vaker in het Latijnse schrift begon te ondertekenen als J. Sobel.
De poëzie van het alledaagse
Wat dit werk van Sobel zo aantrekkelijk maakt, is de balans tussen abstractie en herkenbaarheid. De gezichten van de figuren zijn leeg gelaten, waardoor de nadruk volledig komt te liggen op houding, ritme en kleur. De paraplu’s vormen warme bogen van dieprood, grijs en zachtroze boven de wandelende menigte, terwijl de ondergrond uiteenvalt in heldere vlakken van groen en kobaltblauw. Het is geen letterlijke weergave van een regenachtige dag, maar een visuele herinnering waarin beweging en sfeer de hoofdrol spelen.
Herwaardering op de kunstmarkt
Hoewel Sobel tijdens haar leven solo-exposities had in onder meer het Brooklyn Jewish Museum en actief was in de kunstenaarskolonie van Woodstock, raakte haar naam bij het grote publiek enigszins op de achtergrond. Vandaag de dag duiken haar schilderijen regelmatig op bij internationale veilinghuizen en trekken daar opnieuw de aandacht van liefhebbers van twintigste-eeuws modernisme: kunstwerken die niet schreeuwen om aandacht, maar bij nadere beschouwing – tot aan de kleinste letters in de hoek – een rijk verhaal vertellen.
