Roeland Koning (1898-1985)
%20_%20'Huizen%20langs%20een%20vaart'%20_%20Galerie%20Nieuw%20Schoten.jpg)
Roeland Koning
(1898-1985)
'Huizen langs een vaart'
olieverf op board
50 x 70 cm
gesigneerd en gedateerd 1919 linksonder
Herkomst:
Kunsthandel Broekhoven, Amsterdam, 1980
Collectie Prof. Dr. Albert Blankert, Den Haag
Musea:
Letterkundig Museum Den Haag, Museum De Lakenhal in Leiden, Museum Helmond, Museum Rotterdam en het Museum van Egmond.
Kleurrijk licht aan het water: De jonge Roeland Koning en zijn zoektocht naar stijl
Het is 1919. De Eerste Wereldoorlog ligt nog maar net achter Europa en in de Nederlandse schilderkunst bruist het van de vernieuwingsdrang. In dat jaar zet de dan 21-jarige Amsterdamse kunstschilder Roeland Koning zijn penseel op het doek om een ogenschijnlijk alledaags Hollands tafereel vast te leggen: een donkerhouten huis aan het water, verscholen achter weelderig groen en bekroond met een vlammend oranjerood dak.
Een jeugdig experiment
Wie het latere oeuvre van de kunstenaar kent, denkt al snel aan zijn doorleefde portretten, stille bloemstukken en zijn karakteristieke schilderijen van het stoere vissersvolk van Egmond aan Zee. Dit werk uit 1919 toont echter een heel andere, zoekende kant van de kunstenaar.
Opgeleid aan onder meer de Quellinusschool en de Amsterdamse Rijksacademie onder leiding van Nicolaas van der Waay, had Koning een stevige, ambachtelijke basis meegekregen. Toch liet de jonge schilder zich in deze vroege jaren niet beperken door het academische naturalisme. In de periode rond 1918–1920 experimenteerde hij volop met moderne stromingen zoals het expressionisme, kubisme en futurisme.
Ritme, kleur en reflectie
In deze voorstelling van een huis langs de vaart komt die experimenteerdrift prachtig samen. De bomen zijn niet tot in het kleinste blaadje uitgewerkt, maar opgebouwd uit krachtige, golvende kleurvlakken in diepgroen, turkoois en donkerpaars. De lucht lijkt in ritmische bogen om het geboomte heen te bewegen, wat het tafereel een bijna muzikale dynamiek geeft.
Het absolute middelpunt is het huis zelf. De donkere, bijna paarsblauwe gevel vormt een sterk contrast met het heldere, zonovergoten oranjerood van het pannendak. Aan de waterkant ligt een kleine roeiboot aangemeerd. In het kalme wateroppervlak eronder worden de vormen van het huis en de lichte ramen in zachte, brede streken weerspiegeld, terwijl op de voorgrond een lage kade of beschoeiing het beeld diagonaal doorsnijdt.
De ziel van het alledaagse
Hoewel Koning zich in de decennia daarna zou ontwikkelen tot een meer realistisch en ambachtelijk werkend schilder – iemand die zichzelf liever een vakman dan een kunstenaar noemde – is de kern van zijn kunstenaarschap in dit vroege doek al duidelijk voelbaar. Het ging hem nooit om een ‘zoet plaatje’, maar om het vangen van de essentie en de sfeer van een plek. In dit werk uit 1919 doet hij dat met jeugdige durf en een onbevangen plezier in kleur.
