top of page
Jan Muller (1922-1958)
%20_%20'Bloemstilleven'%20_%20Galerie%20Nieuw%20Schoten.jpg)
Jan Müller
(Duitsland 1922-1958 Amerika)
'Flowers'
pastelkrijt op schilderskarton
26 x 12,7 cm
in verso gesigneerd door de partner van de kunstenaar, Dody Müller
Herkomst:
Collectie Robert Kulicke (Philadelphia 1924-2007 New York, Amerika).
Klik hier voor de necrologie over Robert Kulicke uit The New York Times d.d. 15 december 2007.
(*) De voorstelling bevindt zich in de originele, gerestaureerde 'Kulicke' lijst.
Musea:
Whitney Museum of American Art in New York, het Museum of Modern Art in New York, het Salomon R. Guggenheim Museum in New York, het Jewish Museum in New York, het Mint Museum of Art in North Carolina, het Newark Museum in New Jersey en het Chrysler Museum of Art in Virginia.
De intieme bloemenwereld van Jan Müller: Kleur en gevoel in pastel
In de vroege en dynamische jaren van het Amerikaanse abstract expressionisme viel de Duits-Amerikaanse kunstenaar Jan Müller (1922–1958) op door een geheel eigen, diep persoonlijke weg in te slaan. Waar veel van zijn tijdgenoten in New York de figuratie volledig loslieten, bleef Müller zoeken naar de emotionele kern van de realiteit. Een prachtig en intiem voorbeeld van deze zoektocht is zijn werk 'Flowers', een verfijnde compositie in pastel op karton.
Over de kunstenaar
Jan Müller werd geboren in Duitsland, maar vluchtte in de jaren dertig met zijn familie voor het nazi-regime. Uiteindelijk vestigde hij zich in New York, waar hij studeerde onder de invloedrijke abstracte schilder Hans Hofmann. Hoewel Müller de principes van abstractie en kleurwerking volledig omarmde, keerde hij halverwege de jaren vijftig terug naar figuratieve en expressionistische thema's. Zijn veel te vroege overlijden in 1958 – hij werd slechts 35 jaar oud – maakte abrupt een einde aan een van de meest veelbelovende carrières uit de naoorlogse New Yorkse kunstscene.
'Flowers'
'Flowers' is een expressief stilleven dat Müllers unieke beheersing van kleur en textuur perfect illustreert. Met het zachte medium pastel heeft de kunstenaar een dynamisch boeket bloemen neergezet dat bijna lijkt op te lossen in zijn omgeving. Typisch voor Müllers experimentele aard is dat deze pastel is aangebracht op een ruwe ondergrond van (gegolfd) karton. Dit specifieke werk is historisch nauw verbonden met de bekende Amerikaanse kunstenaar en lijstenmaker Robert Kulicke, in wiens nalatenschap het werd aangetroffen.
De historische context van de New York School in de jaren '50
De New York School was een van de meest dynamische en invloedrijke avant-gardebewegingen van de 20e eeuw. In de jaren vijftig beleefde deze losse groep kunstenaars, dichters en muzikanten haar absolute hoogtijdagen en verschoof het epicentrum van de internationale kunstwereld definitief van Parijs naar New York.
De rol van Europese immigranten en Hans Hofmann
Veel sleutelfiguren van de New York School waren Europese kunstenaars die in de jaren dertig en veertig het fascisme waren ontvlucht. Zij brachten invloeden mee uit het surrealisme, het kubisme en het Duitse expressionisme. Een van de belangrijkste mentoren was Hans Hofmann, een Duitse schilder die in New York een invloedrijke kunstschool oprichtte. Hofmann was de leermeester van een hele generatie jonge schilders, waaronder ook Jan Müller.
Halverwege de jaren vijftig ontstond er een artistieke crisis binnen de New York School. De abstractie die ooit zo radicaal was, dreigde een nieuw, rigide academisme te worden. De zogeheten 'Tweede Generatie' van de New York School (waartoe Jan Müller, maar ook kunstenaars als Joan Mitchell en Grace Hartigan behoorden) begon de grenzen van de pure abstractie te bevragen.
Müller was een van de pioniers die in deze periode bewust de figuratie herintroduceerde. Na een ingrijpende hartoperatie in 1954 keerde hij de pure geometrische abstractie de rug toe en begon hij mythes, landschappen en bloemstillevens te schilderen. Hij gebruikte de rauwe, emotionele toets en de intense kleurwerking van het abstract expressionisme, maar paste dit toe op herkenbare vormen. Hiermee plaveide hij (en zijn tijdgenoten) de weg voor het latere Neo-Expressionisme.
De ontmoetingsplekken: Cedar Tavern en Tenth Street
De New York School was geen georganiseerde academie, maar een subcultuur die leefde in Greenwich Village en Downtown Manhattan. De kunstenaars, dichters en critici ontmoetten elkaar dagelijks in de legendarische Cedar Tavern (een bar waar heftig werd gediscussieerd en gedronken) en in de zogenaamde Tenth Street galleries – door kunstenaars zelf gerunde coöperatieve galerijen (zoals de Hansa Gallery, die Müller mede oprichtte) waar zij hun experimentele werk konden tonen, onafhankelijk van de commerciële kunstmarkt.
'Flowers' is een perfect product van dit spanningsveld uit de jaren vijftig: het draagt de intense, vrije adem van de New Yorkse abstractie, maar weigert de herkenbare schoonheid van de fysieke wereld los te laten.
bottom of page
